Raqamli arxivlash va uzoq muddatli saqlash siyosati

«Geliotekhnika» jurnali chop etilgan ilmiy materiallarning uzoq muddat saqlanishi, yaxlitligi, haqiqiyligi va kelajakda ulardan foydalanish imkoniyatini ta’minlashga intiladi.

Jurnal raqamli saqlashni indekslash va joriy veb-saytda materiallarni joylashtirishdan farqlaydi. DOI ro‘yxatdan o‘tkazilishi, qidiruv tizimlarida ko‘rinish yoki bibliografik ma’lumotlar bazalariga kiritilish o‘z-o‘zidan uzoq muddatli raqamli saqlashni anglatmaydi.

Amaldagi saqlash holati

Ushbu siyosat rasmiy jurnal saytida e’lon qilingan paytda jurnal materiallarining tashqi uzoq muddatli raqamli saqlash xizmatiga muntazam topshirilishi va ushbu xizmat tomonidan qabul qilinishi hali texnik jihatdan tasdiqlanmagan.

Shu sababli jurnal hozircha o‘z materiallarini PKP Preservation Network (PKP PN), LOCKSS, CLOCKSS, Portico yoki boshqa tashqi saqlash tizimida arxivlangan deb ko‘rsatmaydi. Muayyan xizmat nomi faqat jurnal materiallari amalda topshirilgani, qabul qilingani va saqlash holati tekshirilganidan keyin ushbu siyosatga kiritiladi.

Vaqtinchalik zaxiralash va tiklash choralari

Tashqi uzoq muddatli saqlash xizmati ishga tushirilguniga qadar jurnalning nashriyot va texnik xizmat ko‘rsatuvchi tashkiloti I-EDU GROUP LLC jurnal rahbariyati bilan kelishilgan holda quyidagi raqamli resurslarning tiklanadigan zaxira nusxalarini saqlaydi:

  • chop etilgan maqolalarning yakuniy fayllari, jumladan PDF hamda mavjud bo‘lsa HTML, XML va boshqa nashr formatlari;

  • sonlarning muqovalari, mundarijalari va to‘liq son fayllari;

  • qo‘shimcha materiallar, agar ular maqolaning ajralmas qismi sifatida e’lon qilingan bo‘lsa;

  • maqola, muallif, tashkilot, kalit so‘z, bibliografik va litsenziya metama’lumotlari;

  • DOI ro‘yxatdan o‘tkazilishi va keyingi yangilanishlari bilan bog‘liq metama’lumotlar;

  • jurnal ma’lumotlar bazasi, platforma konfiguratsiyasi hamda saytni tiklash uchun zarur bo‘lgan asosiy texnik yozuvlar.

Zaxira nusxalari imkon qadar asosiy jurnal platformasidan alohida muhitda saqlanadi, ruxsatsiz kirishdan himoyalanadi va ulardan tiklash imkoniyati davriy ravishda tekshiriladi. Zaxiralash tartibi jurnalning nashr davriyligi, platformadagi o‘zgarishlar va texnik xavflarni hisobga olgan holda yuritiladi.

Zaxira nusxalari joriy xizmat faoliyatini tiklash vositasi hisoblanadi; ular mustaqil, ishonchli tashqi uzoq muddatli raqamli saqlash xizmatining o‘rnini bosmaydi.

Kelgusida tashqi uzoq muddatli saqlash

Jurnal amaldagi nashriyot platformasi va texnik imkoniyatlariga mos keladigan tan olingan tashqi saqlash xizmatini joriy etishni rejalashtiradi. Bunday xizmat PKP Preservation Network yoki xalqaro miqyosda tan olingan boshqa tegishli raqamli saqlash tizimi bo‘lishi mumkin.

Arxivlash plagini o‘rnatilishi, faollashtirilishi, ro‘yxatdan o‘tish so‘rovi yuborilishi yoki xizmat nomining platformada ko‘rinishi jurnal materiallari saqlanganini tasdiqlash uchun yetarli hisoblanmaydi.

Tashqi saqlash amalda tasdiqlangach, ushbu siyosat quyidagi ma’lumotlar bilan yangilanadi:

  • saqlash xizmatining to‘liq nomi va rasmiy havolasi;

  • saqlash faol boshlangan yoki tasdiqlangan sana;

  • saqlanayotgan materiallarning turlari, yillari va qamrovi;

  • topshirishning muntazamligi yoki avtomatik yangilanish tartibi;

  • zarur bo‘lsa, favqulodda tiklash yoki ommaga qayta taqdim etish shartlari.

Jurnal imkon qadar saqlash holatining mustaqil tekshirilishiga imkon beruvchi ochiq qayd yoki registr havolasini ham taqdim etadi.

Fayllarning yaxlitligi va nashr versiyasi

Jurnal chop etilgan maqolaning rasmiy nashr versiyasini — Version of Record — saqlashga intiladi. Saqlanadigan materiallar tegishli bibliografik metama’lumotlar, DOI, nashr sanasi, litsenziya ma’lumotlari va maqola holati bilan bog‘lanadi.

Tuzatishlar, bekor qilishlar, tashvish bildirishlari va boshqa muhim postpublikatsion yangilanishlar asl maqola bilan bog‘lanadi hamda jurnalning Tuzatishlar, maqolalarni bekor qilish va nashrdan keyingi yangilanishlar siyosatiga muvofiq saqlanadi. Jurnal ilmiy yozuv tarixini yashiradigan jim o‘zgartirishlardan foydalanmaydi.

Nashrning uzluksizligi va favqulodda tiklash

Jurnal texnik nosozlik, kiberhodisa, platformani almashtirish, domen o‘zgarishi, nashriyot xizmatini o‘zgartirish yoki jurnal faoliyati to‘xtashi holatlarida chop etilgan materiallardan foydalanish imkoniyatini imkon qadar saqlab qolishga intiladi.

Bunday vaziyatlarda jurnal va texnik xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot vakolatlari doirasida:

  • maqola fayllari va metama’lumotlarni tiklash yoki yangi platformaga ko‘chirish;

  • DOI manzil ma’lumotlarini yangilash;

  • maqolalar, sonlar va tegishli postpublikatsion bildirishlar o‘rtasidagi havolalarni saqlash;

  • tashqi saqlash xizmatida nazarda tutilgan bo‘lsa, favqulodda ochish yoki qayta taqdim etish tartibini ishga tushirish choralarini ko‘radi.

Texnik ko‘chirish yoki tiklash nashrning ilmiy mazmunini, mualliflik ma’lumotlarini, litsenziyasini yoki bibliografik identifikatorlarini asossiz o‘zgartirmasligi kerak.

Avvalgi nashriyot modeli asosida chop etilgan materiallar

«Geliotekhnika»ning avvalgi nashriyot modeli doirasida boshqa nashriyotlar yoki platformalarda chop etilgan materiallar o‘sha davrda amal qilgan shartnomalar, mualliflik huquqi, litsenziya va texnik saqlash tartiblariga bo‘ysunishi mumkin.

Ushbu siyosat jurnal nazoratida bo‘lmagan tashqi platformalardagi fayllarga egalik, ularni o‘zgartirish yoki ularning saqlanganlik holati to‘g‘risida da’vo qilmaydi. Jurnal huquqiy va texnik jihatdan mumkin bo‘lgan hollarda avvalgi materiallarning aniq bibliografik yozuvlari, DOI havolalari va asl nashr joyiga barqaror yo‘naltirishni saqlashga intiladi.

Joriy mustaqil nashriyot modeli bo‘yicha yangi saqlash tartibining qamrovi tashqi xizmat ishga tushirilgach aniq yillar va material turlari bilan ko‘rsatiladi.

Mas’uliyatlar

Jurnal egasi va tahririy rahbariyat saqlash siyosatini tasdiqlash, uning shaffofligini ta’minlash va tashqi saqlash holati haqidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligini nazorat qilish uchun mas’uldir.

I-EDU GROUP LLC platformani texnik qo‘llab-quvvatlash, operatsion zaxira nusxalarini yuritish, ma’lumotlarni tiklash, migratsiya va tashqi saqlash tizimi bilan texnik integratsiyaga ko‘maklashadi. Ushbu texnik vazifalar I-EDU GROUP LLCga qo‘lyozmalarni baholash yoki tahririy qarorlar qabul qilish vakolatini bermaydi.

Siyosatni qayta ko‘rib chiqish va boshqarish

Ushbu siyosat tashqi saqlash xizmati faollashganda, platforma yoki nashriyot modeli o‘zgarganda yoxud saqlash qamrovida muhim o‘zgarish yuz berganda qayta ko‘rib chiqiladi.

Siyosat jurnalning rasmiy veb-saytida e’lon qilingan kundan boshlab kuchga kiradi. Keyingi tahrirlar e’lon qilingan sana bilan ko‘rsatiladi.

Raqamli arxivlash va uzoq muddatli saqlash bo‘yicha savollar quyidagi manzilga yuborilishi mumkin:

Elektron pochta: ftikans@uzsci.net

ISSN 0130-0997 (Print)
ISSN 2181-9963 (Online)