Crossmark siyosati

Siyosatning maqsadi va Crossmark maqomi

«Geliotekhnika» nashr etilgan ilmiy materiallarning joriy holatini ochiq ko‘rsatish, postpublikatsion o‘zgarishlarni kuzatish va ilmiy yozuvning ishonchliligini saqlash uchun Crossref’ning Crossmark xizmatidan foydalanishni nazarda tutadi.

Crossmark o‘quvchilarga maqola amaldagi holatda ekanini yoki nashrdan keyin unga tuzatish, qaytarib olish, xavotir bildirish bayonoti yoxud boshqa muhim yangilanish kiritilganini tekshirish imkonini beradi.

Ushbu siyosatning saytda e’lon qilinishi o‘z-o‘zidan Crossmark’ning texnik jihatdan ishga tushirilganini anglatmaydi. Crossmark muayyan material uchun faqat tegishli metama’lumotlar Crossref’da ro‘yxatdan o‘tkazilib, Crossmark tugmasi jurnal sahifasi va fayllariga to‘g‘ri joriy qilingandan keyin faol hisoblanadi.

Qo‘llanish doirasi

Crossmark joriy qilingach, jurnal ushbu siyosat doirasida ro‘yxatdan o‘tkazilgan barcha yangi ilmiy kontentga uni izchil qo‘llaydi. Crossmark faqat o‘zgartirilgan maqolalarga tanlab qo‘yilmaydi.

Crossmark tugmasi quyidagilarda joylashtiriladi:

  • maqolaning rasmiy ochilish sahifasida;

  • maqolaning HTML versiyasida, agar mavjud bo‘lsa;

  • maqolaning PDF faylida;

  • ePub yoki boshqa qo‘llab-quvvatlanadigan raqamli formatlarda, agar mavjud bo‘lsa;

  • tuzatish, qaytarib olish, xavotir bildirish bayonoti va boshqa rasmiy yangilanish xabarlarida.

Crossmark tugmasidan foydalanish

Crossmark tugmasining mavjudligi maqola o‘zgartirilganini anglatmaydi. O‘quvchi tugmani bosib, Crossref’da ro‘yxatdan o‘tkazilgan joriy maqom va yangilanishlarni tekshirishi kerak.

Crossmark maqola mazmunining to‘g‘riligiga alohida kafolat bermaydi. U jurnal tomonidan taqdim etilgan holat va yangilanish metama’lumotlarini ko‘rish imkonini beruvchi vositadir.

Crossmark belgisi Crossref tomonidan belgilangan shaklda qo‘llanadi; uni mazmunan o‘zgartirish, qayta chizish yoki noto‘g‘ri talqin uyg‘otadigan usulda ishlatish mumkin emas. Faqat texnik talablar doirasida uning o‘lchamini moslashtirish mumkin.

Texnik joriy etish talablari

Crossmark’ni to‘liq joriy etish uchun jurnal va texnik nashriyot xizmati:

  • ushbu yangilash siyosati uchun doimiy sahifa yaratishi va unga DOI biriktirishi;

  • siyosat DOI va Crossmark metama’lumotlarini Crossref’da ro‘yxatdan o‘tkazishi;

  • maqolalar uchun tegishli Crossmark metama’lumotlarini yuborishi;

  • Crossref taqdim etgan rasmiy skript va texnik talablar asosida tugmani veb-sahifalarga joylashtirishi;

  • PDF va boshqa qo‘llab-quvvatlanadigan raqamli formatlarda Crossmark havolasini ishlaydigan holatda taqdim etishi;

  • postpublikatsion yangilanishlar haqidagi metama’lumotlarni o‘z vaqtida ro‘yxatdan o‘tkazishi kerak.

Crossmark metama’lumotlari, maqola sahifasi, PDF fayli, DOI yozuvi va rasmiy yangilanish xabarlari o‘zaro mos bo‘lishi lozim.

Ro‘yxatdan o‘tkaziladigan muhim yangilanishlar

Jurnal ilmiy yozuvning talqini, iqtibos keltirilishi, muallifligi yoki ishonchliligiga jiddiy ta’sir qiladigan postpublikatsion o‘zgarishlarni Crossmark orqali ro‘yxatdan o‘tkazadi. Ular quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:

  • tuzatish yoki xatolarni tuzatish xabari;

  • maqolani qaytarib olish;

  • nashrdan olib qo‘yish yoki bekor qilish;

  • xavotir bildirish bayonoti;

  • addendum yoki muhim qo‘shimcha;

  • mualliflik, mualliflar tartibi yoki tegishlilik haqidagi muhim o‘zgarish;

  • natijalar, ma’lumotlar, rasmlar, jadvallar, hisob-kitoblar yoki talqinga ta’sir qiladigan tuzatish;

  • muhim kontentni olib tashlash, almashtirish yoki tiklash;

  • maqolaning ishonchliligi yoki ilmiy maqomiga sezilarli ta’sir qiladigan boshqa yangilanish.

Har bir holat tegishli tahririy va nashr etikasi siyosatlariga muvofiq alohida baholanadi.

Kichik va texnik o‘zgartirishlar

Maqolaning ma’nosi, ilmiy xulosalari, talqini, muallifligi yoki iqtibos keltirish ma’lumotlariga ta’sir qilmaydigan kichik imlo, tipografik, formatlash yoki texnik xatolar alohida yangilanish xabarisiz tuzatilishi mumkin.

Bunday o‘zgartirishlar ilmiy yozuv tarixini yashirish yoki mazmunan muhim tuzatishni kichik texnik o‘zgarish sifatida ko‘rsatish uchun qo‘llanmasligi kerak. Tahririyat o‘zgarishning alohida xabar va Crossmark ro‘yxatidan o‘tishini talab etish-etmasligini uning ilmiy va bibliografik ahamiyatiga qarab belgilaydi.

Tuzatish, qaytarib olish va boshqa rasmiy xabarlar

Muhim tuzatish, qaytarib olish, nashrdan olib qo‘yish, xavotir bildirish bayonoti yoki boshqa postpublikatsion choralar, odatda:

  • alohida va aniq nomlangan rasmiy xabar sifatida nashr etiladi;

  • chorani qo‘llash sababi va uning maqolaga ta’sirini tushuntiradi;

  • e’lon qilingan sanani ko‘rsatadi;

  • ta’sir ko‘rsatilgan maqola bilan ikki tomonlama elektron bog‘lanadi;

  • tegishli hollarda alohida DOI oladi;

  • maqolaning Crossmark va Crossref metama’lumotlarida ro‘yxatdan o‘tkaziladi.

Yangilanish xabari shaffof, aniq va o‘quvchini chalg‘itmaydigan shaklda yozilishi kerak. Maxfiylik yoki qonuniy cheklovlar mavjud bo‘lsa, sabablar imkon qadar to‘liq, biroq tegishli huquqlarni buzmagan holda bayon etiladi.

Asl maqolani saqlash va yashirin o‘zgartirishlarga yo‘l qo‘ymaslik

Asl maqola, odatda, ilmiy yozuvni saqlash maqsadida ochiq qoladi va unga tegishli tuzatish, qaytarib olish yoki boshqa muhim xabar mavjudligi aniq belgilanadi.

Jurnal nashr tarixini yashiradigan mazmuniy o‘zgarishlarni ogohlantirishsiz kiritmaydi. Zarur o‘zgarishlar alohida xabar, maqola sahifasidagi aniq belgi, DOI aloqalari va Crossmark metama’lumotlari orqali hujjatlashtiriladi.

Materialni olib tashlash faqat alohida Kontentni olib tashlash siyosatida nazarda tutilgan favqulodda huquqiy, axloqiy, maxfiylik yoki xavfsizlik holatlarida qo‘llanadi. Bunda ham bibliografik yozuv va olib tashlash sababi haqidagi xabar imkon qadar saqlanadi.

Mas’uliyat va vakolatlar

Bosh muharrir va Tahrir hay’ati tuzatish, qaytarib olish, xavotir bildirish bayonoti yoki boshqa postpublikatsion chorani qo‘llash bo‘yicha tahririy qaror qabul qiladi.

Jurnal tahririyati:

  • xatolar va etika masalalarini ko‘rib chiqish;

  • rasmiy yangilanish matnini tasdiqlash;

  • yangilanishni ta’sir ko‘rsatilgan maqola bilan bog‘lash;

  • maqola sahifasi va nashr fayllaridagi belgilar to‘g‘riligini nazorat qilish uchun mas’uldir.

I-EDU GROUP LLC tahririyat tasdiqlagan qarorlar asosida Crossref’ga metama’lumotlarni yuborish, DOI aloqalarini ro‘yxatdan o‘tkazish va Crossmark tugmasining texnik ishlashini ta’minlaydi. U tuzatish yoki qaytarib olish to‘g‘risidagi tahririy qarorni mustaqil ravishda qabul qilmaydi.

Mualliflar nashr etilgan maqolada muhim xato, noaniqlik yoki etika muammosini aniqlasa, bu haqda tahririyatga zudlik bilan xabar berishi va tekshiruvda hamkorlik qilishi shart.

Qo‘shimcha nashr ma’lumotlari

Crossmark yozuvida mavjud va tekshirilgan hollarda quyidagi qo‘shimcha ma’lumotlar ko‘rsatilishi mumkin:

  • qo‘lyozmaning qabul qilingan, qayta ishlangan, nashrga qabul qilingan va chop etilgan sanalari;

  • taqriz maqomi va taqriz turi;

  • o‘xshashlikni tekshirish haqidagi ma’lumot;

  • moliyalashtirish manbalari;

  • manfaatlar to‘qnashuvi bayonoti;

  • etika ruxsati va xabardor rozilik haqidagi ma’lumot;

  • ma’lumotlarning mavjudligi;

  • mualliflik huquqi va litsenziya;

  • muallif identifikatorlari va tegishli muassasalar;

  • tahririy jarayonga oid boshqa tasdiqlangan metama’lumotlar.

Qo‘shimcha ma’lumotlar faqat aniq, tekshirilgan va yangilanib turadigan bo‘lsa ro‘yxatdan o‘tkaziladi.

Oldingi arxiv materiallari

Crossmark ushbu siyosat bo‘yicha yangi nashr etiladigan va texnik jihatdan ro‘yxatdan o‘tkazilgan kontentga izchil qo‘llanadi.

Avvalgi nashriyot modeli asosida chop etilgan arxiv materiallariga Crossmark’ni qo‘llash huquqlar, DOI va metama’lumotlarni boshqarish vakolati hamda texnik imkoniyatlar mavjudligiga bog‘liq. Crossmark eski materiallarga avtomatik ravishda tatbiq etilmaydi.

Imkon mavjud bo‘lsa, jurnal avvalgi yillardagi yangilangan, tuzatilgan yoki qaytarib olingan materiallar uchun Crossmark va tegishli yangilanish aloqalarini ro‘yxatdan o‘tkazishga intiladi.

Boshqa siyosatlar bilan bog‘liqlik

Ushbu siyosat jurnalning quyidagi hujjatlari bilan birgalikda qo‘llaniladi:

  • Tuzatishlar siyosati;

  • Maqolalarni qaytarib olish siyosati;

  • Xavotir bildirish bayonotlari siyosati;

  • Kontentni olib tashlash siyosati;

  • Nashr etikasi siyosati;

  • Ilmiy qoidabuzarliklar haqidagi murojaatlarni ko‘rib chiqish siyosati.

Mazkur hujjatlar o‘rtasida tafovut yuzaga kelsa, aniq postpublikatsion holatga bevosita tegishli maxsus siyosat va amaldagi axloqiy-huquqiy talablar qo‘llanadi.

Siyosatni boshqarish

Ushbu siyosat «Geliotekhnika» jurnalining rasmiy veb-saytida e’lon qilingan sanadan kuchga kiradi va jurnal tomonidan Crossmark tizimida ro‘yxatdan o‘tkazilgan kontentga tatbiq etiladi.

Crossmark’ning texnik ishtiroki siyosat DOI Crossref’da ro‘yxatdan o‘tkazilib, tegishli kontent metama’lumotlari yuborilib va tugma raqamli formatlarda joriy qilingandan keyin to‘liq faol hisoblanadi.

Maqola holati, tuzatishlar, qaytarib olish yoki Crossmark yozuvlariga oid savollar quyidagi manzilga yuborilishi mumkin:

Elektron pochta: ftikans@uzsci.net

ISSN 0130-0997 (Print)
ISSN 2181-9963 (Online)